اطلاعیه
درس خارج اصول (ساعت ۸) و فقه (ساعت ۹) به صورت مجازی است و در آدرس http://www.qaeninajafi.ir/vclass در دسترس است.
  • سال ها باید بگذرد تا حوزه شخصیتی همچون آیت الله مصباح تربیت کند

    استاد درس خارج حوزه علمیه قم در گفت‌وگو با خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، با اشاره به خوشحالی و ابراز حقد و کینه برخی جریانات نسبت به آیت الله مصباح یزدی گفت: تعرض به شخصیت ایشان کار سزاواری نیست.

    وی با انتقاد از کسانی که در شرایط بیماری آیت الله مصباح یزدی خدمات ایشان را نادیده گرفته و عقده گشایی می کنند، اظهار کرد: هتک حرمت و تعرض به شخصیت کسانی که عمر خود را در مسیر تقید و تدین صرف کرده اند، سزاوار نیست.

    ادامه مطلب

  • نشست علمی مقاصد شریعت، علل و حکم

    در اولین نشست از سلسله گفتگوهای فلسفه فقه و فقه مضاف که به همت انجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه و با عنوان «مقاصد شریعت،‌ علل و حکم» برگزار شد حضرت استاد قائنی دام ظله مباحثی را در رابطه با علل و حکم و نسبت آنها و مقاصد شریعت بیان فرمودند. از نظر ایشان علل و حکم نقش بسیار مهمی در استنباط احکام خصوصا مسائل مستحدثه دارند که متاسفانه جای آن در اصول فقه خالی است. حضرت استاد قائنی دام ظله معتقدند بزنگاه مباحث علت و حکمت، فهم و تشخیص علت است که نیازمند ضوابط روشن و واضح است تا بتوان بر اساس آنها علل را تشخیص داده و نظرات را قضاوت کرد. هم چنین ایشان معتقد است علت بعد از تخصیص قابل تمسک است همان طور که عام بعد از تخصیص قابل تمسک است و تخصیص علت باعث تغییر در ظهور علت در عموم و یا تبدیل آن به حکمت نمی‌شود. علاوه که حکمت نیز خالی از فایده نیست و می‌تواند در استنباط احکام مورد استفاده قرار گیرد. آنچه در ادامه می‌آید مشروح این جلسه است.

    ادامه مطلب

  • تفریح همیشه مصداق لهو و لعب نیست

    شبکه اجتهاد: تفریح در جوامع مذهبی، معمولاً به‌عنوان امری مذموم شمرده می‌شود. بسیاری از متدینان، تفریح را مصداق لهو، لعب و یا لغو می‌دانند. این مطلب را با حجت‌الاسلام محمد قائینی، استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم در میان گذاشتیم. او معتقد است لغو به‌کلی حرام نیست و لهو و لعب نیز تنها در بعضی مصادیق، مشمول ادله حرمت می‌باشند؛ بنابراین نمی‌توان تفریح را همواره مصداق این عناوین دانسته و به این بهانه، حکم به مذموم بودن آن داد.  قائینی همچنین معتقد است  رواج شادی در میان مردم وظیفه فقه نیست و متخصصان امر و افراد کارشناس‌، باید مصادیق و موارد تطبیق شادی در جامعه را تبیین کنند. آنچه در اسلام اهمیت دارد، رفع مشکلات و ایجاد دل‌خوشی و شادمانی قلبی در جامعه است.

    ادامه مطلب

  • فقهی که به تمام مسائل اجتماع پاسخ بگوید، فقه تمدنی است.

    شبکه اجتهاد: اشکال مهمی که در باب فقه تمدن ساز، مطرح است، این است که آیا فقهی که تمام هم‌وغم خود را بر تنجیز و تعذیر گذاشته است، می‌تواند جامعه مسلمانان را به‌سوی تمدن و پیشرفت که از امور واقعی و غیرتعبدی هستند، برساند یا نه. آیۀ‌الله محمد قائینی، استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم، از مدافعان فقه سنتی است. به باور وی، همین فقه موجود با همین رویکرد تنجیزی، تمدن پیشین مسلمانان را ساخته و بعدازاین هم خواهد ساخت.

    ادامه مطلب

  • نشست علمی اختصاص الجزئیة و الشرطیة بغیر القاصر و المضطر

    به گزارش خبرگزاری «حوزه» نخستین کرسی نظریه پردازی حوزه از سوی انجمن اصول فقه حوزه علمیه قم با موضوع: «اختصاص الجزئیه و الشرطیه بغیر القاصر و المضطر» با مجوز کمیسیون کرسی های نظریه پردازی، نقد و مناظره حوزوی در سالن اجتماعات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی  قم برگزار شد.

    بر اساس این گزارش، حجت الاسلام والمسلمین محمد قائینی به عنوان ارائه کننده نظریه به توضیحی پیرامون آن پرداخته و از آن دفاع کرد.

    ادامه مطلب

    آخرین دروس

    مسائل پزشکی

    حجیت قول خبره (ج۶۶-۲۴-۱۰-۱۳۹۹)

    در حال بررسی کلمات فقهاء در مساله حجیت قول اهل خبره بودیم. کلام مرحوم نایینی را نقل کردیم و ایشان فرمودند قول اهل خبره در صورتی که مفید اطمینان و وثوق باشد حجت است بلکه معیار حجیت تمام بنائات عقلایی و حجج عقلایی را اطمینان و وثوق دانستند. یعنی ایشان باید در حجیت خبر واحد و قاعده ید و ... هم باید به همین مطلب ملتزم شوند. سپس اشاره کردند قول اهل خبره و از جمله لغوی اگر مفید اطمینان و وثوق نباشند و صرفا مفید ظن باشند حتی بر اساس دلیل انسداد هم حجت…
    اصول سال ۱۴۰۰-۱۳۹۹

    اعتبار مباشرت در امتثال اوامر (ج۷۴-۲۴-۱۰-۱۳۹۹)

    بحث در اعتبار مباشرت در امتثال اوامر بود. در برخی جهات مساله، اشتباهاتی در کلمات بعضی از علماء رخ داده است که ما برای جلوگیری از وقوع آنها، مطلب را به شکل دیگری توضیح می‌دهیم. در این مساله سه جهت از بحث وجود دارد: اول: اگر فعل به صورت غیر مباشری واقع شد برای امتثال کافی است یا نه؟ دوم: بر فرض که مباشرت شرط نباشد، آیا تسبیب هم لازم نیست یا اینکه حداقل تسبیب به انجام فعل لازم است؟ سوم: آیا در امتثال اوامر استناد و انتساب عمل به مکلف لازم است؟…
    فقه سال ۱۴۰۰-۱۳۹۹

    جواب مدعی علیه (ج۷۴-۲۴-۱۰-۱۳۹۹)

    مرحوم آقای خویی فرمودند با قسم مدعی علیه، حق مدعی ساقط می‌شود و سقوط دعوی بر حکم حاکم متوقف نیست. گفتیم مفاد روایت ابن ابی یعفور، این است که بعد از قسم مدعی علیه که از طرف مدعی مطالبه شده باشد، حق مدعی ساقط می‌شود و مجرد قسم مدعی علیه اگر بر اساس مطالبه مدعی نباشد ارزشی ندارد و موجب سقوط حق مدعی نمی‌شود. البته این بحث جهات مختلفی دارد: اول) قسم مدعی علیه موجب سقوط دعوا در مجلس قضاء است یا مطلقا؟ دوم) قسم مدعی علیه موجب سقوط دعوا می‌شود حتی اگر…
    اصول سال ۱۴۰۰-۱۳۹۹

    اعتبار مباشرت در امتثال اوامر (ج۷۳-۲۳-۱۰-۱۳۹۹)

    از بحث تعبدی و توصلی یک نکته باقی مانده است. مقتضای اطلاق لفظی و مقامی و اصل عملی را به نسبت اشتراط قصد قربت بررسی کردیم. اما بررسی ادله خاص که اقتضای تعبدیت یا توصلیت را داشته باشد باقی مانده است. در برخی کلمات به عده‌ای از آیات و روایات برای اثبات تعبدیت هر عمل مشکوکی تمسک شده است. از جمله به آیه شریفه: «وَ مَا أُمِرُوا إِلاَّ لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ» (البینة ۵). گفته شده است مفاد این آیه این است که هر امری تعبدی است و…

    جلسه هشتاد و پنجم ۲۲ اسفند ۱۳۹۱

    طایفه سوم آیات که می توان برای حجیت خبر واحد به آنها استدلال کرد عده ای از آیات است که متضمن امر به اقامه شهادت است و این آیات از حیث عدد مطلق است و مقید به تعدد نیست. و در برخی از آنها لسان تحریم عدم ادای شهادت است.

    وَ أَقِيمُوا الشَّهَادَةَ لِلَّهِ (الطلاق آیه ۲)

    به مقتضای آیه شهادت روات به بیان کلامی از طرف امام امری مطلوب است و مطلوب بودن شهادت مساوق با حجیت آن است.

    وَ لاَ تَكْتُمُوا الشَّهَادَةَ وَ مَنْ يَكْتُمْهَا فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ (البقرة آیه ۲۸۳)

    اگر چه ما در آیه کتمان گفتیم حرمت کتمان مساوق با حجیت تعبدی نیست اما اینجا تفاوت دارد. چون در آیه کتمان، می گفتیم کتمان حرام است تا به واسطه عدم کتمان و بیان آن زمینه برای علم دیگران حاصل شود. یعنی حرمت کتمان به نکته حصول علم برای دیگران بود.

    اما ادله کتمان شهادت این طور نیست و حرمت کتمان شهادت مقدمه پذیرش تعبدی است چون قطعا در شهادت معتبر در باب قضاء اعتبار شهادت منحصر به صورت حصول علم برای قاضی نیست و این نه شرعا بلکه عرفا هم همین طور است.

    بله اگر شرع جایی برای حجیت شهادت، قید تعدد را بیان کرد ما آنجا قائل به تعدد می شویم اما هر کجا تعدد شرط نشده بود به همان اطلاق رجوع می کنیم و قائل به کفایت قول یک نفر خواهیم شد.

    شهادت متقوم به فرض وجود مخاصمه نیست بلکه شهادت بر اینکه امام علیه السلام هم این را فرمود شهادت است. این آیات هم مختص به باب مخاصمه نیست و می فرماید باید ادای شهادت کنید و این ادای شهادت ملازم با پذیرش قول آنها ست چرا که گفتیم قطعی است که پذیرش قول شاهد منوط به حصول علم نیست.

    يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ وَ لَوْ عَلَى أَنْفُسِكُمْ أَوِ الْوَالِدَيْنِ وَ الْأَقْرَبِين (النساء آیه ۱۳۵)

    و آیه وَ أَشْهِدُوا ذَوَيْ عَدْلٍ مِنْكُمْ (الطلاق آیه 2) هم اگر چه دلالت بر حجیت خبر نمی کند اما برای تایید برداشت ما از روایات مناسب است.

    این آیات اطلاق دارند و از آنها فهمیده می شود که شهادت پذیرفته است بله در برخی موارد قید خورده است که شاهد باید دو نفر یا بیشتر باشند.

    طایفه چهارم آیاتی هستند که دال بر امر پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به تبلیغ است. این استدلال را مرحوم سید مرتضی در الذریعة ذکر کرده است و البته آن را قبول ندارد.

    بیان استدلال این طور است که پیامبر به تنهایی که نمی تواند متکفل تبلیغ باشد و خودش در همه جا تبلیغ کند پس باید از دیگران کمک بگیرد و همان طور که تبلیغ به خبر متواتر ممکن است به خبر واحد هم ممکن است.

    تتمیم این استدلال همان است که دیروز هم گفتیم که تبلیغ یعنی به آنچه عرفا تبلیغ محسوب می شود و اگر در عرف ابلاغ با یک نفر هم صدق می کند و حجت بر اعلام است. اطلاق امر به تبلیغ اقتضای حجیت خبر واحد را دارد و اخباری که از ایشان برای ما نقل شده است مصداق تبلیغ آن حضرت است.

    طایفه پنجم آیاتی است که مشتمل بر امر به معروف است. آیاتی که ترغیب به امر به معروف و نهی از منکر می کند و یا ترغیب به عمل به معروف و نهی از عمل به منکر می کند.

    منظور از معروف یعنی آنچه متعارف است و آنچه نزد عموم و مردم معروف است نه معروف شرعی.

    و مخالفت با خبر واحد عند العقلاء و عموم مردم امری منکر است و عمل به آن معروف عند العقلاء است. تمام کلمات قرآن حمل بر معنای عرفی می شوند.

    بله اگر جایی از معروف خاصی نهی شده باشد نباید به آن عمل کرد اما اگر جایی نهی نرسیده بود با تمسک به اطلاق این آیات می توان گفت به آنها باید عمل کرد.

    در آیات متعددی این مساله ذکر شده است و قیدی هم ندارد مگر در مواردی که شارع از امری متعارف نهی کرده است.

    این آیات دال بر امضای سیره عقلاء در عمل به حجج عقلائی است مانند ظواهر، خبر واحد و ...

     

    چاپ

     نقل مطالب فقط با ذکر منبع مجاز است