ضمن عرض تسلیت ایام عزای اهل بیت علیهم السلام به اطلاع می‌رساند شروع دروس خارج فقه و اصول حضرت استاد قائنی از سه شنبه ۱۶ شهریور خواهد بود.

درس خارج اصول و فقه به صورت مجازی است و در آدرس http://www.qaeninajafi.ir/vclass در دسترس است.

  • سال ها باید بگذرد تا حوزه شخصیتی همچون آیت الله مصباح تربیت کند

    استاد درس خارج حوزه علمیه قم در گفت‌وگو با خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، با اشاره به خوشحالی و ابراز حقد و کینه برخی جریانات نسبت به آیت الله مصباح یزدی گفت: تعرض به شخصیت ایشان کار سزاواری نیست.

    وی با انتقاد از کسانی که در شرایط بیماری آیت الله مصباح یزدی خدمات ایشان را نادیده گرفته و عقده گشایی می کنند، اظهار کرد: هتک حرمت و تعرض به شخصیت کسانی که عمر خود را در مسیر تقید و تدین صرف کرده اند، سزاوار نیست.

    ادامه مطلب

  • نشست علمی مقاصد شریعت، علل و حکم

    در اولین نشست از سلسله گفتگوهای فلسفه فقه و فقه مضاف که به همت انجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه و با عنوان «مقاصد شریعت،‌ علل و حکم» برگزار شد حضرت استاد قائنی دام ظله مباحثی را در رابطه با علل و حکم و نسبت آنها و مقاصد شریعت بیان فرمودند. از نظر ایشان علل و حکم نقش بسیار مهمی در استنباط احکام خصوصا مسائل مستحدثه دارند که متاسفانه جای آن در اصول فقه خالی است. حضرت استاد قائنی دام ظله معتقدند بزنگاه مباحث علت و حکمت، فهم و تشخیص علت است که نیازمند ضوابط روشن و واضح است تا بتوان بر اساس آنها علل را تشخیص داده و نظرات را قضاوت کرد. هم چنین ایشان معتقد است علت بعد از تخصیص قابل تمسک است همان طور که عام بعد از تخصیص قابل تمسک است و تخصیص علت باعث تغییر در ظهور علت در عموم و یا تبدیل آن به حکمت نمی‌شود. علاوه که حکمت نیز خالی از فایده نیست و می‌تواند در استنباط احکام مورد استفاده قرار گیرد. آنچه در ادامه می‌آید مشروح این جلسه است.

    ادامه مطلب

  • تفریح همیشه مصداق لهو و لعب نیست

    شبکه اجتهاد: تفریح در جوامع مذهبی، معمولاً به‌عنوان امری مذموم شمرده می‌شود. بسیاری از متدینان، تفریح را مصداق لهو، لعب و یا لغو می‌دانند. این مطلب را با حجت‌الاسلام محمد قائینی، استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم در میان گذاشتیم. او معتقد است لغو به‌کلی حرام نیست و لهو و لعب نیز تنها در بعضی مصادیق، مشمول ادله حرمت می‌باشند؛ بنابراین نمی‌توان تفریح را همواره مصداق این عناوین دانسته و به این بهانه، حکم به مذموم بودن آن داد.  قائینی همچنین معتقد است  رواج شادی در میان مردم وظیفه فقه نیست و متخصصان امر و افراد کارشناس‌، باید مصادیق و موارد تطبیق شادی در جامعه را تبیین کنند. آنچه در اسلام اهمیت دارد، رفع مشکلات و ایجاد دل‌خوشی و شادمانی قلبی در جامعه است.

    ادامه مطلب

  • فقهی که به تمام مسائل اجتماع پاسخ بگوید، فقه تمدنی است.

    شبکه اجتهاد: اشکال مهمی که در باب فقه تمدن ساز، مطرح است، این است که آیا فقهی که تمام هم‌وغم خود را بر تنجیز و تعذیر گذاشته است، می‌تواند جامعه مسلمانان را به‌سوی تمدن و پیشرفت که از امور واقعی و غیرتعبدی هستند، برساند یا نه. آیۀ‌الله محمد قائینی، استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم، از مدافعان فقه سنتی است. به باور وی، همین فقه موجود با همین رویکرد تنجیزی، تمدن پیشین مسلمانان را ساخته و بعدازاین هم خواهد ساخت.

    ادامه مطلب

  • نشست علمی اختصاص الجزئیة و الشرطیة بغیر القاصر و المضطر

    به گزارش خبرگزاری «حوزه» نخستین کرسی نظریه پردازی حوزه از سوی انجمن اصول فقه حوزه علمیه قم با موضوع: «اختصاص الجزئیه و الشرطیه بغیر القاصر و المضطر» با مجوز کمیسیون کرسی های نظریه پردازی، نقد و مناظره حوزوی در سالن اجتماعات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی  قم برگزار شد.

    بر اساس این گزارش، حجت الاسلام والمسلمین محمد قائینی به عنوان ارائه کننده نظریه به توضیحی پیرامون آن پرداخته و از آن دفاع کرد.

    ادامه مطلب

    آخرین دروس

    اصول سال ۰۱-۱۴۰۰

    اجزای مأمور به ظاهری از امر واقعی (ج۷-۲۷-۶-۱۴۰۰)

    بحث در نقض مرحوم نایینی به مبنای مرحوم آخوند بود. ایشان فرمودند لازمه کلام آخوند طهارت ملاقی است در فرضی که با چیزی که طهارتش استصحاب شده است ملاقات کند و بعد خلاف کشف شود چون در ظرف ملاقات نجاست ملاقا با استصحاب منتفی بود و چون استصحاب از نظر آخوند حکومت واقعی بر ادله شرایط دارد پس شرط انتقال نجاست واقعا محقق نبوده است (هر چند حکم به طهارت ملاقا، ظاهری بوده است) و بعد از کشف خلاف هم،‌ ملاقات جدیدی حاصل نشده است تا ملاقی نجس باشد. مرحوم آقای صدر…
    فقه سال ۰۱-۱۴۰۰

    اعسار (ج۷-۲۷-۶-۱۴۰۰)

    گفتیم از نظر ما معسر همان فقیر است و او کسی است که مخارج سالیانه‌اش را نداشته باشد و اینکه در کلمات برخی علماء ذکر شده است که معسر کسی است که بیش از مخارج یک شبانه روزش را نداشته باشد هم خلاف فهم عرفی است و هم خلاف مستفاد از برخی روایات. گفتیم مساله قوت یک شبانه روز در هیچ روایتی مذکور نیست بلکه اصلا مسأله قوت فقط در یک روایت ضعیف آمده است. همچنین گفتیم در مساله اجماعی وجود ندارد هر چند ظاهری کلمات برخی علماء، ادعای اجماع بر مساله است و البته…
    اصول سال ۰۱-۱۴۰۰

    اجزای مأمور به ظاهری از امر واقعی (ج۶-۲۴-۶-۱۴۰۰)

    بحث در اشکالات و نقض‌های مرحوم نایینی به مرحوم آخوند بود. در فوائد الاصول و اجود التقریرات یک نقض از ایشان نقل شده است و آن هم همان است که اگر چیزی با شیء دیگری که طهارتش استصحاب شده است ملاقات کند و بعد خلاف کشف شود و مشخص شود که ملاقا نجس بوده است، لازمه کلام آخوند حکم به طهارت ملاقی است و هیچ کس به این حکم ملتزم نمی‌شود. در اجود التقریرات مرحوم آقای خویی نقض‌های دیگری را در ذیل این اشکال بیان کرده‌اند که در جلسه قبل بیان کردیم مثل اینکه اگر…
    فقه سال ۰۱-۱۴۰۰

    اعسار (ج۶-۲۴-۶-۱۴۰۰)

    گفتیم مفهوم اعسار متقوم به فقر است (هم به لحاظ ارتکاز عرفی و هم بر اساس قول اهل لغت) و عنوان فقر حتی با دارا بودن قوت ایام متعدد هم صادق است و شخص تا وقتی قوت یک سالش را نداشته باشد (بالفعل یا به حرفه و صناعت) فقیر است و لذا به نظر ما آنچه از مستثنیات دین است قوت سال است. و اینکه قوت یک شبانه روز استثناء باشد و بیش از آن با مفهوم اعسار مخالف باشد هیچ شاهد و دلیلی ندارد بلکه اصلا مساله قوت در هیچ کدام از ادله نیامده است (جز یک روایت که فقط کلمه…

    جلسه شصت و چهارم ۲۸ دی ۱۳۹۵

    استصحاب/ تنبیهات: فعلیت شک

    بحث در اشتراط فعلیت شک در جریان استصحاب بود. سه ثمره برای این بحث مطرح کردیم. ثمره سوم در کلام مرحوم آقای صدر مذکور بود. ایشان گفتند بنابراین اینکه استصحاب جایگزین قطع موضوعی می‌شود و اخبار موقوف بر علم است، با جریان استصحاب تقدیری اخبار از مفاد آن از طرف شارع اشکالی ندارد و گرنه اخبار از حکم شارع جایز نیست.

    اما این اثر مبتنی بر پذیرش آن دو مبنا ست.

    تا حال ثمره اول و ثمره سوم تمام بوده است.

    به نظر ما ثمره چهارمی هم می‌توان در این مساله مطرح کرد. مرحوم آخوند در بحث لاضرر کلامی را مطرح کردند و فرمودند ادله حجیت برخی اصول حاکم بر ادله اجزاء و شرایط است به حکومت واقعی و فرمودند و از جمله استصحاب.

    مرحوم آخوند معتقد بودند در مثل نماز که طهارت شرط نماز است و «لاصلاة الا بطهور» هست و مفاد آن اعم از طهارت از حدث و طهارت از خبث است. ادله اصول عملیه مثل «کل شیء طاهر» یا «کل شیء حلال» یا استصحاب ناظر به توسعه در آن شرایطی است که در صحت نماز یا غیر آن اعتبار شده است.

    یعنی مفاد «کل شیء طاهر» این است که این قاعده، محقق آن شرط طهارت است واقعا و لذا حتی اگر بعدا هم کشف خلاف شود نماز حقیقتا صحیح است چرا که شرط صحت واقعی نماز، اعم از طهارت واقعی و طهارت ظاهری بود و در فرض جریان قاعده طهارت، شارع واقعا مکلف را به طهارت متعبد کرده است پس شرط صحت واقعی نماز موجود بوده است.

    حال در محل بحث ما اگر فرد یقین به نجاست لباسش داشته باشد و بعدا غافل شود و نماز بخواند و بعد از نماز التفات پیدا کند و در طهارت لباسش در حین نماز شک کند. اگر استصحاب تقدیری را جاری بدانیم، نماز محکوم به بطلان است چون ادله استصحاب در ادله شرایط و موانع توسعه ایجاد می‌کند پس مانع واقعی نماز اعم از نجاست واقعی و نجاست ظاهری است پس نماز فرد باطل است. اما اگر استصحاب تقدیری را جاری ندانیم و مجرای قاعده فراغ را اعم از التفات در حین عمل و غفلت در حین عمل بدانیم، نماز محکوم به صحت است.

    همان طور که عکس آن نیز صادق است اگر فرد به طهارت لباسش یقین داشته است و بعد غافل شده است و بعد از نماز کشف کند که لباسش نجس بوده است در حالی که اگر قبل از نماز ملتفت می‌شد شک می‌کرد. اگر استصحاب تقدیری را جاری بدانیم نماز او صحیح است چون طهارت ظاهری داشته است ولی اگر استصحاب تقدیری جاری نباشد نمازش باطل است.

    بنابراین از آثار جریان استصحاب با شک تقدیری مواردی است که در تحقق شرایط و موانع عمل شک کنیم.

    بحث در تنبیه اول تمام شد. به نظر ما نیز حق با مرحوم صدر بود و در ادله استصحاب شک موضوعیت ندارد بلکه نقض با یقین دیگر اخذ شده است و لذا استصحاب تقدیری هم جاری است و گفتیم این بحث هم ثمره دارد.

    هر چند اگر هم اثبات نمی‌کردیم بحث مثمر است باز هم صرف احتمال وجود ثمره برای بحث کافی است چون تا از مطلب بحث نشود نمی‌توان نتیجه گرفت بحث ثمره دارد یا ندارد.

    و این بحث به استصحاب هم اختصاص ندارد بلکه در مثل قاعده طهارت و قاعده حل و ... هم جاری است.

    برچسب ها: استصحاب

    چاپ

     نقل مطالب فقط با ذکر منبع مجاز است